İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Kültür Dersaneleri İşbirliğiyle
Bedensel/Kinestetik Zekâ İçin Öğrenme Stratejileri
Beden, hareket ve denge zekâsı, düşünceleri ve duyguları ifade ederken, problem çözerken ve bir ürün meydana getirirken, bedeni ya da bedensel kasları kullanma yeteneğidir. Başka bir deyişle hareketlerle, jest ve mimiklerle kendini ifade etme, beyin ve vücut koordinasyonunu etkili bir biçimde kullanabilme becerisidir.

Bedensel kinestetik zekâ, bireylerin fikirlerini ve duygularını ifade etmeleri için bütün bedenini becerikli bir şekilde kullanması ve bir takım şeyler üretirken ellerini çok iyi kullanmasıdır. Bu zekâ alanı özel yetenekler içerir: Koordinasyon, denge, esneklik, hız, dokunma yeteneği bedensel kinestetik zekânın içerdiği bazı özel yetenekler arasında sayılabilir.


Gardner, kinestezinin altıncı duyumuz olduğunu söyler. Bu, nazikçe hareket edebilme kabiliyeti ve diğer insanların ve nesnelerin hareketlerini ya da dinamiklerini doğrudan kavramaktır.

Balerinler, dansçılar, atletler, cerrahlar, zanaatkârlar, heykeltıraşlar, pandomim sanatçıları, operatörler, aktörler, el işleri ile ilgilenen bireyler bu zekâ türüne sahip bireylerdir.


Bedensel zekânın gelişimi sadece atletik yapıda olanlarla sınırlanmamaktadır. Doğuştan gelen kinetik potansiyeller, çocukların yürüme potansiyelleri, gelişimin herhangi bir evresinde motor hareketleri kazanabilme ve geliştirebilme yetenekleri ile yüz ifadeleri, duruş ve diğer bir deyişle 'beden dili' ile ifade edilebilen incelikler, bu zekânın özelliklerin olarak gösterilmektedir. Bir cerrahın açık kalp ameliyatı yaparken ya da bir uçakta pilotun göstergelerin ince ayarını yaparken gösterdiği ince-motor kontrolün, bu zekânın gelişmiş olduğunun göstergesi kabul edilir.

Bu zekâsı baskın kişi, uzun süre hareketsiz oturamaz. Nesneleri parçalayıp bütünleştirmeyi sever. Bedenine özen gösterir. Fiziksel işlerde, görevlerde denge, zarafet, maharet ve dakiklik gösterirler. Çevresini, nesneleri, eşyaları dokunarak ve hareket ederek inceler. Öğrendiklerine dokunmayı ya da onları kullanmayı tercih ederler. Fiziksel maharet isteyen alanlarda (dans, spor) yenilikler keşfeder ve farklılıklar ortaya çıkarlar. Rol yapma, atletizm, dans, el işi gibi alanlarda yetenekleri vardır. Söylenenden daha çok yapılanı hatırlarlar. Fiziksel etkinliklere katılmaktan zevk alırlar. Organizasyon yapma özellikleri gelişmiştir. Bulundukları çevreye ve onu kapsayan sistemlere karşı duyarlıdırlar ve sorumlu davranırlar.

Dış dünyayı bilmemizin temelinde bu zekâ alanı yatmaktadır. Dış dünyada olup biteni gözleyerek, diğerlerinin hareketlerini taklit ederek, diğerleriyle etkileşim kurarak ve nesnelere dokunarak öğreniriz. Diğer insanlarla beden dili ile iletişim kurarak, onların hareketlerini taklit ederek ve çok değişik yollarla etkileşime girerek haberleşiriz.


Bazı bedensel kinestetik bireyler çok nazik ve dengeli hareketlere sahiptirler. Daktilo kullanmakta, çizgi çizmekte, eşyaları onarmakta, ellerini kullanarak bir şeyler yapmakta başarılıdırlar. Bazı bedensel kinestetik bireyler, konuşurlarken jest ve mimikleri sık sık kullanırlar ve genellikle insanlar onlarla konuşurlarken karşılarındaki insanlara dokunurlar. Diğer insanları kolay ve doğru bir şekilde anlayabilirler.

Bedensel kinestetik öğrenciler bedenlerini hareket ettirerek ve ellerini kullanarak en iyi şekilde öğrenebilirler. Rol yapma, drama, yaratıcı hareketler ve bütün spor alanları hoşlandıkları etkinlikler arasındadır. Bu tür zekâya sahip bireyler, bilgiyi, bedenlerinde var olan hisler vasıtasıyla işlerler.
Bedensel kinestetik bireyler uzun süre bir yerde oturamazlar. Bazıları bu tür bedensel kinestetik bireyleri hiperaktif olarak nitelendirir.  Bu nedenle öğretmenler genellikle kinestetik öğrencileri sorun çıkaran ya da vasat öğrenci olarak sınıflamaya yatkındırlar. Hâlbuki bu çocuklar öğrenme sürecine, çevre gezileri, hareket, yönlendirici materyaller ya da rol yapma dâhil edildiğinde daha fazla odaklanırlar. Bu çocuklar bilgiye bedensel kinestetik olarak daha kolay ulaşırlar.


Öğretmen aktif bir şekilde öğrenmeyi sağlıyorsa bedensel-kinestetik öğrenen öğrencilerinizin ihtiyaçlarını karşılamada etkili olacaktır. Bedensel-kinestetik öğrenciler sınıftaki duygusal tona daha fazla önem gösterirler, çünkü onların bedenlerine ve çevrelerine olan farkındalık seviyeleri çok yüksektir.

Özet olarak kinestetik öğrenme, algılamayla (dokunma, tatma, koklama vb) birlikte bilgiyi işleme sürecinde de (hareket etme, ilişki kurma, öğrenirken aktif bir şeyler yapma) kendini göstermektedir. Bunlar öğrenecekleri şeylerle fiziksel temas kurarak, yaparak öğrenirler.


Öğrenme sürecinde aktif deneyimlere (bilgi deneme, onunla bir şeyler yapma vb) karşı doğal eğilimleri daha fazladır. Bilgiyi en iyi tartışarak, uygulayarak, deneyerek ya da başkalarına açıklayarak alır ve anlarlar. Etkileşimi tercih ederler. Bilgiyle fiziksel bir şeyler yaptıkları ortamlarda daha iyi öğrenirler. Deneyelim ve nasıl çalıştığını görelim cümlesi bu tip öğrenenleri tanımlar. Grup çalışmalarını tercih ederler. Fikirleri değerlendirirler, işleyen çözümleri bulurlar: Organizasyoncu ve karar vericidirler. Derslerde sadece not alarak oturmak bu tip öğrenenler için zordur. Bilginin uygulanmadığı, tartışılmadığı, onunla bir şeyler yapılmadığı ortamlarda sıkılırlar ve iyi öğrenemezler.


Bedensel Zekâ İçin Öğrenme Stratejileri

• Kesip yapıştırma: Bir konuyla ilgili olarak farklı kaynaklardan topladığınız bilgileri elle yazarak ya da fotokopi yoluyla çoğaltarak büyük bir kartona yapıştırabilirsiniz. Örneğin dünyanın şekli ve coğrafi konumla ilgili resimleri ve şekilleri toplayarak bir kartona yapıştırabilirsiniz. İlgili yerlere gerekli notları da eklersiniz. Biyolojide Canlıların Sınıflandırması için internetten indireceğiniz resimleri bir dosyada birleştirebilirsiniz. İsterseniz çıktısını alıp arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz de. Fizikle ve Geometri'yle ilgili temel şekilleri kartondan inşa edebilirsiniz.


• Dans etme: Eğer dans konusunda ustalığınız varsa ders çalışırken konuları, içeriğine uygun danslarla tekrarlayabilirsiniz.

• Gezilere katılma: Tarih dersi için imkânınız olduğunda tarihi mekânları, Biyoloji için doğal ortamları değerlendirebilirsiniz. Sınıf dışı öğretme tekniklerinden biri olan gezi, okul ve sınıf içi çalışmaları tamamlamak daha anlamlı kılmak amacıyla uygulanan planlı ziyaretlerdir. Bu teknik olayları, durumları gerçek görünümüyle tanıma, takdir etme ve bilgileri asıl kaynağından elde etmek amacıyla uygulanır. Geziler eğitim açısından ilginç yerlere örneğin fabrika, müze, kütüphane, sanat galerisi, kamu kuruluşları gibi yerlere düzenlenebileceği gibi, öğrencinin üzerinde çalışmakta olduğu ya da yakın gelecekte çalışacağı konulara ilişkin, gölcük, dağlık, ormanlık gibi yerlere de düzenlenebilir.


• Pandomim: Duygu, düşünce ve olayları sözsüz olarak, sadece el, kol, yüz ve beden hareketleriyle anlatma demektir. Grup halinde çalışırken zaman zaman sözsüz tiyatroya başvurabilirsiniz.

• Konuyu açıklayıcı hareket zinciri yaratma: Bunun için konuları bir orkestra kendinizi ise şef olarak düşünebilirsiniz.


• Beden dilini kullanma: Konunun içeriğine göre, beden duruşunuza, jest ve mimiklerinize şekil verebilirsiniz. Bu sayede çalıştığınız konuya duygusal bir renk de katmış olursunuz.

• Okunan bir şeyi canlandırma: Coğrafya'da dünyanın hareketlerini, Kimya'da deneyleri zihinsel olarak canlandırabilirsiniz.


• Drama yapma: Dramayı daha önce, sosyal zekayı işlerken ele almıştık.

• Bilgisayar desteği: Araç-gereç oluşturma size pahalıya mal oluyorsa eğer ilgili programları biliyorsanız bunları bilgisayarda da tasarlayabilirsiniz.


Not: Bu yazı “Çoklu Zekâ Kuramı’na Göre Kolay Öğrenme Stratejileri” (İstanbul–2008, Kültür Yayıncılık) adlı kitabımız esas alınarak hazırlanmıştır.


ALİ RIZA BAYZAN
Kültür Yayıncılık
Genel Yayın Yönetmeni

05.02.2012 15:52, Pazar
kultur2
Kültür Dersaneleri Genel Müdürü
2013-2014 eğitim döneminde yine sizin atacağınız adımlar önemli...Lise eğitiminin tek başına bir anlam taşıdığı günler Devamı >>
  • Salim ÜNSAL
    İyisiyle-kötüsüyle bir sınav döneminin daha geride bıraktık. LYS'ye giren hemen her aday bir an önce sonuçlarını görmeyi merak ediyor. ... Devamı >>
  • Ali Rıza BAYZAN
    Gerçekçi iyimserliğin başarıya pozitif etkisi.. Ortalama bir insanın zihninden günde yaklaşık 60 bin düşünce geçtiği ileri sürülüyor.... Devamı >>
  • Gözde Morgül
    Yoğun bir sınav maratonunun ardından, yüz binlerce adayı tercihler dönemi bekliyor. ... Devamı >>
İBB Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı - Gençlik ve Spor Müdürlüğü
Tüm Hakkı Saklıdır 2011® AkıllıDershane.org
Galaksi Reklam Ajansı